“Bir Türlü Açılamayan Havalanı”
Balıkesir’in Altıeylül ilçesine bağlı Halalca Mahallesi’nde bulunan ve halk arasında “Halalca Havaalanı” olarak bilinen tesisin resmi adı Balıkesir Merkez Havalimanı’dır. IATA kodu BZI, ICAO kodu ise LTBF’dir. Havalimanı şehir merkezine yaklaşık 5,5 kilometre uzaklıkta bulunuyor.
Balıkesirlilerin yıllardır sorduğu soru ise aynı:
“Bu kadar yatırım yapılan havalimanına neden tarifeli uçak inmiyor?”
Aslında sorun havalimanının kapalı olması değil. Havalimanı teknik olarak açık. DHMİ tarafından işletiliyor, kule hizmetleri veriliyor ve gerektiğinde özel uçuşlar gerçekleştirilebiliyor. Ancak düzenli yolcu taşıyan tarifeli seferler bulunmuyor.
Sorunun temelinde birkaç önemli neden bulunuyor.
Birinci neden yolcu talebinin yetersiz görülmesi.
Havayolu şirketleri bir hatta uçuş koyarken kârlılığı esas alıyor. Balıkesir merkezden İstanbul, Ankara veya İzmir gibi şehirlere günlük yeterli yolcu talebi oluşacağına dair güçlü bir piyasa beklentisi bulunmuyor. Geçmiş yıllarda denenen seferlerin de sürdürülebilir olmadığı değerlendiriliyor. Ulaştırma Bakanlığı tarafından da çeşitli dönemlerde havayolu şirketlerinin yeterli yolcu potansiyeli görmediği ifade edildi.
İkinci neden Edremit’teki mevcut havalimanı.
Balıkesir’in zaten aktif olarak çalışan bir havalimanı bulunuyor. Balıkesir Koca Seyit Havalimanı özellikle yaz aylarında yoğun yolcu trafiğine hizmet veriyor. Havayolu şirketleri aynı il sınırları içerisinde iki ayrı havalimanına uçuş planlamanın ekonomik olmadığını düşünüyor. Bu nedenle mevcut talep Edremit’e yöneliyor.
Üçüncü neden askeri-sivil ortak kullanım yapısı.
Balıkesir Merkez Havalimanı aynı zamanda askeri tesislerle ortak kullanım özelliğine sahip. Yaklaşma ve meydan kontrol sistemlerinin önemli bölümleri askeri otorite tarafından yönetiliyor. Bu durum bazı havayolu şirketleri açısından operasyonel esneklik açısından tercih edilmeyen bir yapı oluşturabiliyor.
Dördüncü neden ulaşım alternatifleri.
Balıkesir; İstanbul, Bursa, İzmir ve Ankara’ya karayolu ve demiryolu bağlantıları açısından avantajlı bir konumda bulunuyor. Özellikle hızlı otobüs ve özel araç ulaşımının yaygın olması, kısa mesafelerde havayoluna olan talebi azaltıyor.
Peki, çözüm ne olabilir?
Öncelikle havalimanının tamamen atıl bırakılması doğru değildir. Balıkesir sanayi, tarım ve lojistik açısından büyüyen bir şehirdir. Bu nedenle havalimanı farklı amaçlarla değerlendirilebilir.
Birinci çözüm, bölgesel havacılık modelidir. Büyük yolcu uçakları yerine 50-80 koltuklu bölgesel uçaklarla İstanbul, Ankara ve Antalya gibi merkezlere düzenli seferler başlatılabilir.
İkinci çözüm, kargo ve lojistik merkezi oluşturulmasıdır. Balıkesir; İstanbul, İzmir ve Çanakkale üçgeninin tam ortasında yer alıyor. Havalimanı hava kargo merkezi haline getirilebilir.
Üçüncü çözüm, eğitim ve bakım merkezi kurulmasıdır. Pilotaj okulları, uçuş eğitim merkezleri ve uçak bakım tesisleri için uygun bir altyapı oluşturulabilir.
Dördüncü çözüm ise afet ve acil durum üssü olarak değerlendirilmesidir. Marmara Bölgesi deprem riski taşıyan bir bölge olduğundan, Balıkesir Merkez Havalimanı olası afetlerde önemli bir lojistik merkez işlevi görebilir.
Halalca’daki Balıkesir Merkez Havalimanı aslında kapalı değildir; fakat tarifeli yolcu uçuşları olmadığı için halk arasında “açılmayan havaalanı” olarak anılmaktadır. Sorunun temelinde teknik eksikliklerden çok ekonomik gerçekler ve yolcu talebinin yetersizliği bulunmaktadır. Ancak doğru planlama ve yeni kullanım alanlarıyla bu yatırımın Balıkesir’e daha fazla katkı sağlaması mümkündür. Bugün boş görünen pistler, doğru stratejiyle yarının lojistik ve ulaşım merkezi haline gelebilir.